TEDBİRLER

Borsa İstanbul, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na aykırı işlemler (olağan dışı fiyat ve miktar hareketleri) tespit ettiğinde hisseler için bazı tedbirler uygular.

Borsa İstanbul tarafından hafta içi her gün hisse özelinde tedbir listesi yayınlanır.

Tedbir çeşitleri aşağıdaki gibidir:

Uygulamada Al-Sat ekranında tedbirli olan hisseler için bilgilendirme bulunur.

Brüt Takas Tedbiri

Borsa İstanbul'da zaman zaman yüksek tutarlarda art arda yapılan alım satım işlemleri hisse fiyatlarındaki düzensiz olarak yükselen ve alçalan fiyat hareketleri ile (Volatilite) yatırımcıların zarar etmesine neden olabiliyor. Borsa İstanbul, bu fiyat oynaklığının önüne geçebilmek için hisse senetleri özelinde "Brüt Takas" tedbiri uygular.

Brüt takas tedbiri, alınan hissenin aynı gün içerisinde satılmasını engelleyerek en erken 1 iş günü sonra satışına izin verir.

Satışı yapılan hissenin tutarı ile brüt takasa tabi olan bir hisse senedi en erken 1 iş günü sonra alınabilir. Brüt takasa tabi olmayan farklı bir hisse ise aynı gün alınabilir.

Brüt takaslı hisse satışından sonra oluşacak tutar için "Hemen Kullan" özelliği kullanılamaz. Bu sebeple "Takas Bekleyen" bölümünde tutar görüntülenmez.

Brüt takas uygulanan hisse alışı sonrası bu bakiye Varlıklarım ekranında "İşlemde" olarak görüntülenir. Alım yapılan gün satış ekranında bu bakiye görüntülenmez.

Brüt Takas Alış İşlemi Örnek Görsel:

Brüt takaslı hisse alış işlemi yapıldığı gün satış yapılmak istendiğinde uygulamada "Kullanılabilir adet bulunmamaktadır." hatası alınır.

Tek Fiyat Uygulaması Tedbiri

Borsa İstanbul'da işlem gören ilgili hissenin fiyatı belirli bir süre "tek bir fiyatta" sabitlenir ve bu süre zarfında verilen hisse alım satım emirleri havuzda işlem görmeden toplanır.

Bu tedbirin uygulandığı hisselerde, emirler gün içerisinde belirlenen 5 farklı zamanda gerçekleşir. Bu nedenle verilen piyasa emirler anında gerçekleşmez.

Tek bir işlem fiyatından öncelik kurallarına uygun olacak şekilde emirler eşleşir. Eşleşme saati dışında verilen emirler, sonraki fiyat belirleme ve eşleşme zaman dilimi içinde değerlendirilir.

Eşleşme saatinde uygun alış satış emri olmadığı için eşleşemeyen emirler, bir sonraki eşleşme zamanında değerlendirilir.

Emirlerin gerçekleşme(eşleşme) saatleri;

• 09.55
• 12.55
• 13.55
• 17.55
• 18.05

Dilerseniz tam ve yarım iş günlerine ait işlem saatlerini https://www.borsaistanbul.com/tr/sayfa/220/pay-piyasasi-islem-saatleri linki üzerinden inceleyebilirsiniz.

Piyasa Emir Yasağı

Borsa İstanbul'un bu yasağı uyguladığı hisselerde piyasa emri ile işlem yapılmasına izin verilmez. Uygulamamızda bu tedbirin uygulandığı hisselerde yalnızca limit emir ile işlem yapılabilir.

Emir İptalinin, Miktar Azaltımının ve Fiyat Kötüleştirmesinin Yasaklanması

Borsa İstanbul tarafından açılış seansında (09.50-09.55 saatleri arasında) uygulanan tedbir olmakla birlikte hisse özelinde de bu tedbir uygulanabilir.

1. Bu tedbirin uygulandığı hisselerde emir iptal edilemez, yalnızca düzenlenebilir.
2. Verilen emir düzenlenirken de hisse adedi azaltılamaz ancak artırılabilir.
3. Verilen limit emirlerde fiyat kötüleştirmesi yapılamaz. Yani verilen bir limit alış emrinde daha düşük fiyat, limit satış emrinde ise daha yüksek bir fiyat belirlenerek güncelleme yapılamaz.

Ancak fiyat iyileştirmesi yapılabilir. Verilen bir limit alış emrinde daha yüksek bir fiyat, limit satış emrinde ise daha düşük bir fiyat belirlenerek güncelleme yapılabilir.

Limit alış örneği; 20 adet BURVA hissesi için 154 TL limit alış emri verdiğimizi, emir iptalinin, miktar azaltımının ve fiyat kötüleştirmesinin yasaklanması tedbiri olduğunu varsayalım. Verilen emir 154 TL'nin altında fiyat belirlenerek düzenlenemez ancak 154 TL üzerinde fiyat belirlenerek düzenleme yapılabilir.

Limit satış örneği; 20 adet BURVA hissesi için 156 TL limit satış emri verdiğimizi, emir iptalinin, miktar azaltımının ve fiyat kötüleştirmesinin yasaklanması tedbiri olduğunu varsayalım. Verilen emir 156 TL'nin üzerinde fiyat belirlenerek düzenlenemez ancak 156 TL altında fiyat belirlenerek düzenleme yapılabilir.

Not: Hisse özelinde emir iptal yasağı varsa emir borsaya iletilmeden önce (09.40'tan önce) kullanıcı emrini iptal edebilir.

Devre Kesici

Devre kesici tedbiri, borsada alım satımı geçici olarak durduran bir acil durum önlemidir.

Borsa İstanbul Genelinde Devre Kesici

Devre kesici uygulanan hisse senetlerinde emirler hemen gerçekleşmez ve devre kesici anına denk gelindiğinde emirler iptal olabilir.

Devre kesici uygulandıktan sonraki ilk 20 dakikada hiçbir alım-satım işlemi gerçekleşmez.

Ardından gelen 5 dakikalık süreç içerisinde, hisse senedinin devre kesici uygulandığı andaki sabit fiyatı üzerinden “tek fiyat yöntemi” ile emirler toplanır.

Bundan sonra gelen 5 dakikalık süre içerisinde bu emirler eşleşerek, aralarından en çok sayıda emrin gerçekleşmesini sağlayacak “tek bir fiyat seviyesinden” gelen bütün emirler gerçekleştirilir.

20+5+5 olmak üzere toplamda 30 dakikanın ardından devre kesicinin kalkmasıyla da “sürekli fiyat yöntemi” ile BİST’te işlemler kaldığı yerden devam eder.

Borsa İstanbul Pazarlarına Göre Hisse Özelinde Devre Kesiciler

Devre kesici uygulama süresi pazarlara göre de değişkenlik gösterir. Yıldız, Ana ve Alt Pazar'da yer alan hisseler özelinde devre kesici uygulanabilir.

Alt Pazar, Yakın İzleme Pazarı ve Piyasa Öncesi İşlem Platformunda Listelenen Hisseler

Kullanıcılarımıza bilgi verilmeden önce hisse kodu ile işlem kontrol edilmeli ve ilgili tedbir ile ilgili bilgi verilmelidir.

Alt Pazar, YİP ve PÖİP'te listelenen tüm hisselerde her zaman brüt takas tedbiri bulunur.

YİP ve PÖİP'te bulunan tüm hisseler ek olarak Tek Fiyat Uygulaması Tedbiri ile işlem görür.

Hisse Senedi Özelinde Tedbir Listesi