Gas Fee nedir?
Gas Fee ya da Türkçe anlamı ile gaz ücretleri olarak ifade edebiliriz.
Gas, Ethereum blokzincirindeki işlemlerin gerçekleştirilmesi için gereken maliyetlerin hesaplanmasında kullanılan bir ölçü birimidir. Özetle, Ethereum ağındaki her işlemin başarılı bir şekilde gerçekleşmesi için gereken ücreti ifade eder.
Kullanıcıların Ethereum blokzincirinde yapacakları işlemleri ağa iletmeden önce Gas Fee adı verilen işlem ücretini ödemeleri gerekir.
Bir benzetme ile şöyle diyebiliriz; arabaların benzinle çalıştığı gibi Ethereum ağı da gas fee ile çalışır.
Gas ücreti nasıl ortaya çıkmıştır? Amacı nedir?
Ethereum ekibi, saniye başına Ethereum blokzincirine milyonlarca veri işlediği için bunun bir bedeli olması gerektiğine karar vermiş ve gas fee oluşturulmuştur.
Gas ücretleri, ağdaki işlemlerin gerçekleştirilmesi ve madencilerin teşvik edilmesi amaçlanarak oluşturulmuştur. Ethereum madencilerinin bir işlemi gerçekleştirmesi için gereken enerji karşılığında verilir.
Ayrıca gas fee, Ethereum ağında bir güvenlik katmanı görevi görür. Ethereum geliştiricileri tarafından ağın güvenliğine yardımcı olmak için uygulanmıştır. Her işlem için bir ücret talep edilir ve kötü niyetli kişilerin ağa spam göndermesi böylelikle önlenir.
Gas Fee nasıl ödenir?
Gas ücretleri Ethereum'un yerel para birimi Ethereum (ETH) ile ödenir.
Gas ücretleri, ETH'nin birimi olan “Gwei” cinsinden hesaplanır ve 1 Gwei, 0,000000001 Ethereum’a eşittir. Örneğin, gazınızın maliyeti 0,000000001 Ether demek yerine, gazınızın maliyetinin 1 gwei olduğunu söyleyebilirsiniz.
Düşük gas ücreti ödemeyi tercih eden kullanıcılar, işlemler için düşük miktarda gas fee öderler; ancak düşük gas ile işlem yapan kullanıcıların işlemleri uzun sürede gerçekleşir.
Yüksek gas ücreti ödemeyi kabul eden kullanıcıların işlemleri kısa bir süre içerisinde gerçekleşebilir.
*"Gwei" kelimesinin açılımı giga-wei'dir ve gwei, 1.000.000.000 wei'ye eşittir. Wei adını yaratıcısı Wei Dai'den almıştır. ETH'nin en küçük birimidir.
Gas Fee nasıl hesaplanır?
ETH ağında her bir işlem için ayrı ayrı gas bedelleri vardır.
İşlemin bir bloğa eklenmesi için en azından taban ücreti olan 100 gwei tutarında olması gerekir. Bu ücretlere gaz maliyetini denir.
Bunun dışında basit bir ETH transferinin gerçekleşmesi için ağa standart olarak 21.000 gwei tutarının ödenmesi gerekir. Buna da gas fiyatı denir. Gas fiyatı işlemin türüne göre değişkenlik gösterir; akıllı kontratlar için farklı, basit bir ETH transferi için farklı tutarlar alınır.
Detaylı bilgi için https://ethereum.org/tr/developers/docs/gas/ bağlantıya tıklayınız.
İşlem ücretini bulabilmemiz için ise gaz maliyetini, gaz fiyatı ile çarpmamız gerekir.
Gas Fee = Gas Maliyeti x Gas Fiyatı
Örnek:
Ethereum ağında basit bir ETH transfer işlemi göndermek istediğimizi ve ETH fiyatının 1.800$ olduğunu varsayalım. İşleminizin ağda gerçekleşmesi için cüzdanın gaz fiyatının da en az 100 Gwei olarak ayarlandığını düşünelim. (Yani gas maliyeti 100 gwei'dir, ETH transferi için belirlenen rakam 21.000 gwei'dir.)
Bu işlemin hesabı;
- 100 Gwei x 21.000 Gwei = 2.1 milyon Gwei eder.
- 1 ETH = 0,000000001 GWEI hesabından yola çıkarak 2.1 milyon Gwei = 0,0021 ETH yapar.
- 1 ETH 1.800$ almıştık; 0,0021 ETH x 1800$ = 3,78$ gas fee yapar.
Gas Fee tutarını kim alır?
Gas Fee, Ethereum ağındaki işlemleri doğrulamak ve onaylamak için alınan ücrettir. Ethereum ağındaki akıllı kontratların onaylanması için de bu ücrete ihtiyaç vardır. (İster bir işlem isterse akıllı sözleşme olsun, her işlem bir miktar gaz gerektirir.)
Bu ücret kriptopara borsalarına ait değildir. İlgili ücret, Ethereum blockchain üzerindeki işlemleri onaylayan madenciler arasında bölüştürülür.
Örneğin; 5 ETH tutarında bir Gas ücreti ödendiğinde ilgili işlemi onaylayan tüm madencilere tutar bölüştürülür.
Özetle, madenciler bir işlem gerçekleştirmek için aldıkları toplam gas miktarına eş değer olan Ether cinsinden işlem masrafı alırlar.
Gas ücreti neye göre belirlenir?
Gas ücreti bazen düşük bazen yüksek çıkabilir. Gas ücretini etkileyen temelde 3 faktör bulunur.
- İşlemin yapıldığı ağın yoğunluğu: Proje bazında yoğunluk ya da kriptopara türüne göre yoğunluk olabilir. Örneğin; çok fazla transferi olan kriptoparanın gas ücreti artış gösterebilir.
- İşlem hızı: Bir işlemin daha kısa sürede gerçekleşmesi için daha fazla gas fee ödeyerek işlem hızını arttırabilirsiniz.
- ETH blockchain ağındaki yoğunluk: ETH ağındaki tüm işlemler özelindeki yoğunluğa göre gas fee ücreti artış azalış gösterebilir.
Yüksek Gas Fee ödemenin faydası nedir?
Ethereum ağına gelen tüm işlemler öncelikle mempool adı verilen işlem havuzuna alınır.
Madenciler, kendi çıkarları için bu havuz içerisinden kendilerine en yüksek gas fee kalacak işlemleri seçer. Yüksek gas fee ücreti ödediğinizde madencilerin sizin işleminizi öncelikli olarak onaylayabilir. Böylelikle transferiniz kısa süre içerisinde hızlıca gerçekleşir.
Madencilerin sürekli olarak yüksek işlem ücretini seçmelerinin önüne geçmek için bir bloğa yazabilecekleri işlem adeti sınırlı tutulmuştur. Bu sınır, blok başına maksimum gaz limiti ile belirlenir ve sınır 12,5 milyon gaza ayarlanmıştır.
Örnek olarak işlem havuzunda her biri sadece 21.000 gaza mal olan basit transfer işlemleri olduğunu varsayalım.
Basit bir hesapla 12,5 milyon gaz limiti içerisinde 21.000 gazdan toplamda 595 işlem gerçekleştirebilirler.
- 12.500.000 Gas / 21.000 Gas = 595 işlem
Gas limiti nedir?
En düşük gas maliyetinin (taban fiyatı) 100 gwei olması gibi en yüksek gas maliyeti de belirlenmiştir.
Ethereum Gas Limit, Ethereum ağı üzerinde ödenebilecek en yüksek seviyedeki gas miktarını ifade eder.
Gas limiti, kullanıcıları yüksek maliyetten korumak için ortaya çıkarılmıştır.
Detaylı bilgi için https://ethereum.org/tr/developers/docs/gas/ bağlantıya tıklayınız.
